Facebook Twitter Google Plus

Rijk van Ginkel in Oekraïne (21-05)

21 mei 2022   |   Door E M (Redactielid)
Om gericht mee te leven plaatsen we, met enige regelmaat, een update vanuit Oekraïne. De updates zullen bovenaan geplaatst worden. Dus het meeste recente nieuws leest u als eerste op de pagina.

Zaterdag 21 mei:
Vanuit Budapest ben ik maandagavond, 16 mei, rond 21.00 uur weer in Oezjhorod aangekomen. Spullen in een koffertje gegooid en de volgende dag om 5 uur er uit om dan te vertrekken richting Tsjernihiv om daar een zogenoemde needsassessment te doen met een deel van het ZOA-team: Een soort inventarisatie ter plaatse met betrekking tot alle noden die de bevolking daar heeft. 

Tsjernihiv en Poltava
We rijden vanaf Oezjhorod zo’n 800-900 km tot onze eerste overnachtingsadres in Kiev.

Tijdens een ontbijtstop zitten we als assessmentteam bij elkaar en we bespreken dat iedereen vrij is om elk moment van de reis als diegene zich niet meer veilig voelt, te kunnen stoppen. En we bidden samen en leggen alles in de handen van de Almachtige uit Openbaring 1, waar ik recent een weekopening over heb gehouden binnen het team.

Het grootste probleem tot nu toe is de benzine. Onze chauffeur heeft de tank vol kunnen krijgen in Oezjhorod. Hij mag maar 10 liter per keer tanken. Daarnaast heeft hij nog 4 stuks 10 liter jerrycans vol gekregen als reserve. En daarvan moet sowieso 20 liter bewaard worden voor het geval we plotseling moeten vluchten. Ongeacht waar we ook zijn.

De volgende ochtend, 18 mei, reizen we door, maar wel in de wetenschap dat er na lange tijd ineens de vorige ochtend (na ons vertrek uit Oezjhorod) rond 8 uur raketten zijn afgevuurd op Desna. Een plaats tussen Kiev en Tsjernihiv waar we naar toe gaan. Als we over de enige snelweg tussen Kiev en Tsjernihiv naar het noorden rijden, blijkt het Oekrainse leger een tweetal bruggen te hebben opgeblazen een aantal weken geleden en de enige nog beschikbare weg loopt via…..inderdaad Desna. Continue risico inschatting.

En zelfs even een plasje doen buiten de auto kan levensgevaarlijk zijn, want we zitten in gebied wat deels bezet is geweest door de Russen en die hebben mijnen achtergelaten. Dus je gaat staan op het randje van het asfalt van de weg of een plek in het zand waar je ziet dat recent nog een auto heeft gereden. En je denkt over de auto’s die achter je langs rijden: die kennen me toch niet…….

Maar ook als je een gebouw binnenloopt waarvan je niet weet of er al iemand is geweest ben je voorzichtig omdat er soms boobytraps bewust zijn achtergelaten om mensen te verminken.

Aangekomen in Tsjernihiv gaan we naar de winkels en de markt om te zien hoe de economie nog functioneert, van tientallen mensen op straat worden interviews afgenomen, gesprekken met predikanten, met de plaatsvervangend hoogste bestuurder van heel de provincie, met lokale organisaties, van het ene gesprek komt het andere gesprek. Dat weer met elkaar bespreken, weer met lokale mensen doorspreken om dingen nog scherper te krijgen. Al deze informatie kun je alleen maar ter plaatse verzamelen. En wij delen deze informatie dan weer met andere organisaties. En we baseren er onze strategie als ZOA op. Het is dus niet zomaar, dat we even lekker een stukje oorlogsgebied inrijden.

En als ik in de auto dit stukje aan het tikken ben op weg van Tsjernihiv naar Poltava, mijn laptop  met internet verbonden via een hotspot op mijn mobiel, zie ik opeens op een site die we regelmatig checken, dat in de stad Lubya 18 km voor ons langs de snelweg een half uur geleden bommen zijn gevallen…..

We zetten de auto meteen langs de kant van de snelweg stil. We observeren wat locals doen, contact met veiligheidsinstituten die je acuut kunt bellen, dan bij de snelweg vandaan, op het platteland in een klein restaurantje een dik uur gewacht op hoe de ontwikkelingen zijn. Mariia, een jonge studente van 21 jaar die mee is in de assessment groep heeft contact gelegd met iemand uit Lubya. En ze vertelt dat er een aanval op het spoor is geweest, maar begint dan met twinkelende ogen te vertellen, dat die sukkels van een Russen de spoorlijn gemist hebben.

Na zo’n anderhalf uur vervolgen we de weg en komen ongeschonden in Poltava aan. 


Straatbeeld in Poltava. Leven gaat gewoon door...

In Poltava worden we gastvrij onthaald door een baptisten dominee met een koninklijke maaltijd. Daarna worden we in het meest veilige huis van Poltava te slapen gelegd wat ze kunnen bedenken: met z’n allen op een rijtje in de huiskamer van een huis waar ook 4 vluchtelingen gezinnen wonen.

Toch wel grappig om mee te maken dat een rijtje mensen op de bank gaat zitten kijken hoe we in bed kruipen en gaan slapen. Veel lol gehad met z’n allen.

Blessed are the flexibles.

=====

Eerdere berichtgeving:

Zaterdag 7 mei:
Nieuws dat insloeg als een .... inderdaad
Deze week was het in onze provincie Zakarpattia ook raak. Een bom die insloeg waarschijnlijk om spoorrails te beschadigen om zo transport van militair materieel tegen te gaan. Dan moeten we hier wel meteen als ZOA-team handelen: twee mensen van ZOA waren onderweg naar Oekraïne, maar die hebben we in gezamenlijk besluit het land niet laten ingaan, maar laten overnachten in Slowakije. Met Oekraïense staf gebeld om te zien of zij wat meer van radio en TV wisten. Inlichtingen bijhouden van speciale websites en e-mail services t.a.v. veiligheid. Even contact leggen met collega organisatie uit Nederland in Oekraïne om te horen of zij veilig zijn.


Op kaarten zoals deze wordt bijna realtime oorlogsactiviteit bijgehouden

Het werd een latertje, maar ook een vroegertje, want de volgende ochtend moest ik de knoop doorhakken of een groep van zo’n tien mensen van de staf mocht vertrekken voor een dag werken op een reisafstand van zo’n twee uur hier vandaan. Benzine is hier gerantsoeneerd tot 10 liter per tankbeurt. Lange rijen auto’s bij de tankstations. Hebben de auto’s genoeg benzine om te kunnen vluchten als het nodig is? En als nu toch dat vliegveld gebombardeerd wordt, dat op de grens ligt, vluchten we dan het land uit of juist verder richting het oosten, het land in bij het vliegveld vandaan?

En iedereen hier is bang voor maandag 9 mei, als Victory Day gevierd wordt door Rusland. Iedereen is benauwd, dat Rusland zal willen laten zien hoe machtig het is en b.v. heel veel raketten gaat afvuren of Kiev weer gaat aanvallen of de nucleaire dreiging zal vergroten. Juist ook omdat ze eigenlijk lang niet zoveel “victory” behaald hebben als ze verwacht hadden.

Bezoek aan lokale autoriteiten
Deze week bezoek gebracht aan de burgemeester en vice-burgemeester van Oezjhorod. Informeren, je gezicht laten zien als ZOA, data uitwisselen, etc. Zo kwamen we er hier achter dat er een groep bedlegerige bejaarden is die door de grote UN organisaties als niet interessant wordt gezien, maar nu door ZOA wordt opgezocht en geholpen. Steeds ook die focus op de meest kwetsbaren. 

Weekend verlof
En dan komend weekend, 14-15 mei, heerlijk na 6 weken hard buffelen een lang weekend verlof. ZOA wil het liefst dat ik zoveel mogelijk “in het veld” ben en daarom overeengekomen dat ik de reistijd bekort om het land in en uit te gaan door naar Budapest te reizen. En dan vliegt Marlies ook naar Budapest. Dus dat wordt volgend weekend een “honeymoon trip”. Heb er veel zin in om Marlies na zo’n lange tijd weer te zien. En even een paar dagen onder de druk weg. Terwijl die druk en actie ook juist iets is wat gaaf is. Wie het vatte kan, vatte het. Ik weet niet precies hoe dat uit te leggen. Volgende week, 14 mei, dus even geen stukje voor de website. 

Gebedspunten, graag uw gebed voor:

  1. Veiligheid voor heel het team van ZOA hier in Oekraïne. Zeker ook wat 9 mei betreft.
  2. Leiding om te zien waar we als ZOA een extra locatie in een andere provincie kunnen openen om hulp te verlenen in het midden/oosten van het land.
  3. Veiligheid en wijsheid tijdens een reis die nu in de week na het verlof gepland staat, waarbij ik samen met twee andere staf naar Kiev en Tsjernihiv reis, gebieden waar de Russen sinds een paar weken weer weggetrokken zijn.


De route van de reis die gepland staat na het weekendverlof (klik op kaart voor vergroting)

 
=====

Zaterdag 30 april:
Indrukwekkende dienst in Oezjhorod
We zitten in de kerk in Oezjhorod bij de Baptisten Gemeente. Een paaspreek over Psalm 22. 'Mijn God, mijn God waarom hebt Gij mij verlaten.' Een volle kerk waarvan de helft bestaat uit vluchtelingen. Elk met hun verhaal. Voorafgaand aan de dienst stelt een soldaat zich voor die een soort burgemeester was van een van de steden aan het front en daar gevochten heeft. Samen met de predikant knielen ze biddend neer terwijl heel de gemeente staat.

Na de dienst komen 2 mannelijke gemeenteleden in oorlogstenue naar voren. Zij gaan komende week naar de frontlinie. Zij blijven staan en heel de gemeente wordt gevraagd elkaars hand of schouder vast te houden. Zo vormt heel de gemeente een lange keten, waar wij als Nederlanders en deze soldaten in opgenomen worden. Zo, als gemeente, samen buigen voor Gods aangezicht.

En dan naar huis met Vadim, onze uit Odessa gevluchte logisticus, die dan vertelt dat afgelopen nacht Odessa is gebombardeerd: een man die even wegliep uit het appartement en achterom kijkend zag hoe het appartement waar zijn vrouw en dochtertje nog waren werd weggebombardeerd.

"O God", denk ik dan. Niet veel meer.

En dan met zijn allen de preek eindigend in een buigen voor Christus als de Verrezene. Hem is de victorie. Geloven tegen de klippen op. 

UN
Verder deze week o.a. gesprekken gehad met UNHCR (organisatie binnen de Verenigde Naties die zich bezig houdt met vluchtelingenproblematiek wereldwijd), UN OCHA (in rampgebieden de organisatie binnen de Verenigde Naties die probeert alle hulpverlening in het gebied te coördineren. ZOA participeert daar altijd actief in) en Dorcas. Veel onderlinge afstemming. UN trekt nogal eens een heel grote broek aan en duwt iedereen aan de kant. Het gesprek tussen hoofd UNCHR en mij als Country Director vanuit ZOA “kende weinig gezellige momenten” om het zo maar zachtjes te zeggen. Uiteindelijk kwam er toch beweging in. Hij bleek zijn eigen systemen voor kwaliteitschecks niet te kennen. Toen hij daarover later per mail met vragen bij ons kwam, werd hij wat milder. 


Voorbespreking in kerkzaal met deel van het team

Zeg het met bloemen…..
Nog een leuk voorval. We werden door de verhuurster van ons appartement uitgenodigd om met 4 ZOA mensen ergens wat te eten samen met haar en haar man, een team van 6-7 artsen uit de VS en nog een paar vluchtelingen. Ik ging met Vadim, een vluchteling uit Odessa, die onze logisticus en chauffeur is, naar een bloemenkioskje om een bosje bloemen voor de verhuurster te kopen.

Vadim schrok zich lam toen hij mijn keuze zag: prachtige anjers. Hij zei: “Niet doen joh, die gebruiken we hier alleen als versiering bij begrafenissen!!” Tja. Je kunt ook niet alles weten. Dus ik dacht dan doe ik een mooie bos donkerrode rozen. Nou mooi niet: Vadim was met stomheid geslagen: “Met die donkere rode rozen krijg je het sowieso enorm met haar man aan de stok…….” Ok, ok, zeg het dan maar Vadim: het werden 5 lichtroze rozen. Vadim gelukkig. De verhuurster gelukkig. En ik… heb van het eten genoten.

De rozen kwamen trouwens uit Nederland. Kan ook bijna niet anders natuurlijk.

    


Champignons taart, een ware lekkernij

=====

Zaterdag 23 april:
UN
Nu mijn staf hier langzaam groeit en ingewerkt raakt en ik daardoor meer verantwoordelijkheden kan delegeren, krijg ik iets meer tijd om met andere organisaties te contacten. En dat is broodnodig. Goed afstemmen met elkaar is ook wat ZOA altijd hoog in het vaandel heeft staan.

Zo ging ik afgelopen donderdag, 21-04, naar een soort gebouw van provinciale staten. Naar een meeting van UN OCHA, een coördinerend orgaan in rampsituaties van de UN. Veel politie voor het gebouw, zandzakken tot 1.5 meter hoog opgestapeld voor de ramen van de benedenverdieping. Gewapende militairen in het gebouw. Op de brede trap in het gebouw is met zandzakken een schuttersstelling gebouwd. Gewapende militair daarachter op zijn post.

Aangekomen bij de locatie zie je wat ervaring en een veiligheidstraining doen. Ik vertraag automatisch mijn pas, ik trek mijn meest vriendelijke gezicht, kijk de mensen aan, maar niet te lang, dat kan provocerend overkomen bij mensen met macht, handen gaan automatisch uit mijn zakken om te laten zien dat ik geen wapen heb, met de vertraagde pas, blijf ik wel nadrukkelijk doorlopen. Ik wil wel naar binnen. Gewisselde blikken, vragende ogen, kort heen en weer gepraat. En dan neemt een kleine dame in burger het woord. Militairen en politie laten me door. Als ik met haar oploop verder het gebouw in blijkt zij de contact persoon van UN OCHA te zijn.

We komen aan in klein kamertje dat vol zit met vertegenwoordigers van allerlei hulporganisaties om met elkaar af te stemmen. Goeie meeting. Ik zal ZOA actief naar voren brengen om de lead te nemen in werkgroep die hier uit voort gaat komen. 

200 Grivna
Samen met de logisticus Vadim sta ik afgelopen vrijdag, 22-04, in een winkel om 10 mobiele telefoons te kopen. Als ZOA willen we goede kwaliteit borgen en gaat een team medewerkers een steekproef van mensen die hulp gekregen hebben nabellen om te horen wat er wel en niet goed ging en meteen data verzamelen waar de hulp aan besteed is.

In die winkel vraagt de jonge dame achter de balie via mijn tolkende logisticus: 'Die man heeft maar 2 oren, wat moet ie met 10 mobiele telefoons?'  Als Vadim in de winkel aan haar uitlegt dat ZOA hier volop hulp verleent aan de meest kwetsbaren, komt een andere bezoeker van de winkel geëmotioneerd naar Vadim toe en stopt hem 200 Grivna (een dikke 6 euro) in handen: Zij wil in ieder geval door één sim-kaartje betalend graag ons werk steunen. Ik weet niet hoe rijk die mevrouw is, maar ik krijg hier associaties met Markus 12:41-44. Dat 200 Grivna biljetje heeft ineens heel veel meer waarde dan die 6 euro.

 

Zojuist, 23-04, ontvingen we van de buren hier een "Paascake". Voor een groot deel van de kerken hier is het dit weekend namelijk het Paasweekend. (Klik hier voor Orthodox Pasen) Morgen zijn we, na de kerkdienst, ook uitgenodigd voor een gezamenlijke paaslucnh in de kerk. 

 

Op bovenstaande foto zie je het grootste deel van het team hier, genietend van een stuk pizza na een volle ochtend trainen, werken aan selectiecriteria voor de mensen die hulp kunnen ontvangen, enz.. De helft van deze groep mensen is afkomstig uit andere delen van Oekraïne. Ook zij zijn gevlucht vanwege de oorlog.

Tot slot vragen we gebed voor:
Een veilige reis op woensdag en vrijdag komende week (27 en 29 april) als we vanuit Oezjhorod verder het land in gaan. Er zullen dan meerdere checkpoint gepassseerd moeten worden. Dus wilt u / wil jij bidden om veilige reis voor heel de staf. We gaan met zo'n 13 mensen onderweg.

=====

Vrijdag 15 april:
Ziekte en gezondheid

Afgelopen week was hectisch. Het lijkt er op, dat Nederlanders die hier komen werken gevoelig zijn voor buikgriep. Ik heb afgelopen zaterdag en zondag grotendeels op bed doorgebracht met ORS, loperamide, paracetamol/ibuprofen. En daarmee was ik de derde Nederlander op rij die deze klachten kreeg. Gelukkig ben ik weer helemaal opgeknapt.
Helaas was dat voor de collega die gelijk met mij vertrok naar Oekraïne anders. Hij kreeg een bloeding in zijn darmen. Geluk bij een ongeluk: ik werk ook als arts bij een medische alarmcentrale die wereldwijd mensen die ziek worden terug naar Nederland begeleidt. Maar het was dus even aanpakken: taak als landdirecteur, tijdelijk taak van mijn collega erbij, “verpleegkundige” voor mijn collega en medische evacuatie regelen samen met hoofdkantoor van ZOA in Apeldoorn. Want het programma moet natuurlijk wel door blijven lopen. Gelukkig hebben we hier een steeds sterker wordend team met goede mensen, die snel zelf verantwoordelijkheid kunnen oppakken.

Gevaarlijk?
Marlies vertelde me dat nogal wat mensen vragen hoe gevaarlijk het is. Dat valt wel mee. Het ligt er een beetje aan wat je benadrukt. Als we hier in een kerk aan het werk zijn, gebeurt het wel dat plotseling op alle mobieltjes het alarm af gaat. Iedereen moet zich dan in veiligheid brengen. Ik kijk dan rond waar ik veilig zou zijn. Maar als vervolgens niemand gaat rennen, lijkt het ook wel weer mee te vallen.
In het straatbeeld is hier weinig militaire activiteit te zien. Hier en daar is een door soldaten bewaakte brug met een barricade van zandzakken. We eten hier ook gewoon in een restaurantje. Maar één van mijn collega’s die als security advisor werkt bij het Rode Kruis, zei tegen me voor vertrek: 'Rijk, besef goed, het is in Oekraïne nergens veilig.' Om daar een klein voorbeeld van te geven: Als Oekraïne, zoals pas gebeurde, een groot Russisch marineschip vernietigt met een raket mogelijk uit Europa gekregen, kan het heel goed zijn dat Poetin als reactie daarop het Westen wil waarschuwen en een bom gooit op een vliegveld grenzend aan Europa, zoals in Oezjhorod het geval is. Of kunnen (zie NOS van vrijdag) plotseling de aanvallen op Kiev worden hervat. Dat heeft direct effect op de vluchtelingenstromen hier. En vluchtelingen? Daar zijn er hier duizenden van.

Moedertje
Onlangs had ik tijdens een meeting met een groep vluchtelingen kort ZOA geintroduceerd.  Het 'cash programme team' had ik voorgesteld als Oekrainers voor Oekrainers. Ik ben maar een passant. Nadat ik was gaan zitten stond een “moedertje” op. Tot tranen toe bewogen sprak ze met gezag als oudere vrouw. Ze bedankte ons nadrukkelijk. Niet voor het geld. Niet voor de hulp. Maar dat wij uit Nederland afreizen en present zijn in hun land en hen bijstaan. Een luid applaus volgde van de tientallen IDP’s die aanwezig waren.

Ze kwam later naar me toe en vertelde dat ze elke morgen wacht op een sms-je van haar zoon die in het leger vecht. En wat als dat smsje niet komt…….

Bovenstaand samengevat: Wat een prachtige klus is het voor een mooie club als ZOA om hier de Oekraïners te helpen. 'I feel privileged. Ik geniet met volle teugen.'

Foto's van een kerk van de Roma, waar opvang plaatsvindt. De matrassen / dekens liggen even in hoek van de kerk. Overdag is het nu een plek voor de registratie van het  'cash program'.

=====
Zaterdag 9 april: Twee gebedspunten.

Graag uw gebed voor: 
1. Bidden voor veiligheid van het team. Gisteren veranderde plotseling de veiligheidssituatie, waardoor we meteen op zoek gingen naar een accomodatie verder bij het vliegveld vandaan. Bijna onmogelijke opgave, door massale aanwezigheid van vluchtelingen, maar vanochtend bericht dat er veiliger locatie vrij is. Waar we morgen in kunnen. Tegen alle verwachting in heel snel. Dank aan God.

2. Bidden en danken voor de kerken daar die honderden vluchtelingen blijmoedig opvangen. Zoals vaak in crisisgebied word ik stil van het blijmoedig geloven. Specifiek voor de baptisten kerken in Transkarpatie. 

=====

Donderdag 7 april: 'Stilte en Verdriet', een kort interview. De inhoud spreekt voor zich: 


Klik op de foto voor vergroting

=====

Woensdag 6 april"Vandaag, met een team van 8 mensen, 200 gezinnen geregistreerd in het 'cash programme."  Bij het bericht zat een kort filmpje van de kerkzaal waarin de registratie plaatsvond.
Hieronder twee screenshots:

=====

Zondag 3 april jl. is er in de Dorps- en Bethlehemkerk voorbede gedaan voor het werk dat Rijk in Oekraïne gaat doen namens de Apeldoornse hulporganisatie ZOA.

Hij gaat hulp geven aan de vluchtelingen in Oekraïne zelf. Als interim landdirecteur voor ZOA in Oekraïne heeft hij als opdracht het noodhulpprogramma van ZOA te leiden en verder uit te bouwen, staf aan te nemen, het veiligheidsplan up to date te houden, etc

Een programma wat nu al loopt is een zogenaamd cashprogramma, waarmee vluchtelingen via speciale pasjes toegang tot een geldelijke bijdrage krijgen als ze op de vlucht zijn. Geld dat in Nederland is ingezameld, zodat ze hun leven weer een beetje op kunnen pakken. Rijk zal, samen met collega’s, de hulpvragen coördineren en structureren. Hierdoor ontstaat er overzicht en zijn er korte lijnen tussen vraag en hulp die gegeven wordt.

In principe hoeft Rijk niet direct bang te zijn dat hij van dichtbij zal worden beschoten. De frontlinie is honderden kilometers weg. Maar het is per definitie natuurlijk nergens echt veilig. En hoe veilig is een plek voor overnachten op 2 km van een vliegveld? De situatie is grillig. Hij gaat naar het 'veilige' westen van het land. Het gebied dicht bij de grens met Slowakije. Van daaruit wordt gekeken of en wanneer de hulp richting het oosten van Oekraïne uitgebreid kan worden

Hij en een collega zijn vandaag, dinsdag 5 april, aangekomen. Ze slapen nu met vier man in een kamer van 4x6 meter in een gebouw waar ook veel vluchtelingen zitten. De kamer is meteen ook een soort werkkamer. Onder het motto “blessed are the flexibles” kan er veel. Daarnaast is er een klein kantoortje in een gebouwtje van een kinderdagopvang.

Er wordt ook met de kerken hier samengewerkt.

Hij vraagt, ook via de website, uw gebed:
* Gebed voor het land Oekraïne, dat in oorlog is, en de vele slachtoffers daar en voor bescherming van een ieder in Oekraïne.
* Gebed voor zegen op het werk voor ZOA in Oekraïne.
* Gebed om wijsheid en inzicht in de coördinatie van de hulpvragen en gelden en het uitzetten van de juiste strategie

Rijk zal proberen, met regelmaat, een update door te sturen, zodat we gericht kunnen meebidden. 

In de Stentor (regio Deventer) van maandag 4 april jl. stond een artikel over het doel van de reis en de veiligheidstraining die hij van te voren moest volgen. Klik hier voor het artikel. 


De kamer is meteen ook een soort werkkamer